HİZMET TESPİT DAVASI NEDİR, ŞARTLARI NELERDİR , SÜREÇ NASIL İŞLER?

HİZMET TESPİT DAVASI NEDİR, ŞARTLARI NELERDİR , SÜREÇ NASIL İŞLER?

Hizmet tespit davası; bir işçinin fiilen çalıştığı halde Sosyal Güvenlik Kurumu’na  hiç bildirilmemiş ya da eksik bildirilmiş çalışma sürelerinin mahkeme kararıyla tespit edilerek SGK kayıtlarına geçirilmesini amaçlayan davadır. Bu dava sigortasız çalışmanın önüne geçilmesi, işçinin sosyal güvenlik haklarının korunması ve emeklilik başta olmak üzere tüm sigorta haklarının temini açısından kritik öneme sahiptir.

Hizmet Tespit Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

Hizmet tespit davası aşağıdaki hâllerde açılabilir:

• Sigortasız çalıştırma: İşverenin işçiyi SGK’ya hiç bildirmemesi,

• Eksik prim bildirimi: Gün sayısının veya prime esas kazancın düşük gösterilmesi,

• Gerçek işe giriş tarihinin hatalı bildirilmesi,

• İş kazası veya meslek hastalığı süreçlerinde sigortalılık süresinin ispatı.

Hizmet Tespit Davası Neden Önemlidir?

Hizmet tespit davası;

• Emeklilik yaşını ve tarihini,

• Bağlanacak emekli aylığını,

• Sağlık hizmetlerinden yararlanmayı,

• İşsizlik ödeneği ve ölüm aylığı gibi hakları doğrudan etkiler. Eksik bildirilen her gün işçinin gelecekteki sosyal güvenliğini zedeler. Bu dava ile geçmişte kaybedilen haklar telafi edilebilir.

Hizmet Tespit Davasının Şartları Nelerdir?

Bir hizmet tespit davasının açılabilmesi için genel olarak şu şartların varlığı aranır:

• İşçinin fiilen çalışmış olması,

• Bu çalışmanın SGK’ya hiç bildirilmemiş veya eksik bildirilmiş olması,

• Çalışmayı destekleyen somut delillerin bulunması,

• Davanın hak düşürücü süre içinde açılmasıdır.

Hizmet Tespit Davasını Kimler Açabilir?

• İşçi (sigortasız veya eksik sigortalı çalıştırılan),

• İşçinin ölümü hâlinde mirasçıları (emeklilik, ölüm aylığı gibi haklar için),

• Nadiren de olsa SGK (re’sen tespit ve rücu süreçleri kapsamında).

Hizmet Tespit Davasında Süreç Nasıl İşler?

1. Yetkili ve görevli mahkeme belirlenir.

2. Davalı olarak genellikle işveren ve SGK birlikte gösterilir.

3. Dava dilekçesinde çalışma tarihleri, işin niteliği ve sigortasızlık durumu açıkça belirtilir.

4. Mahkeme;

   • Tanıkları dinler,

   • SGK kayıtlarını,

   • İşverenin defter ve belgelerini,

   • Kamu kurumlarından gelen yazıları inceler.

5. Fiili çalışmanın varlığı kanaat getirici şekilde ispatlanırsa tespit kararı verilir.

6. Karar kesinleştiğinde SGK, kararı re’sen uygular ve hizmetleri sicile işler.

Hizmet Tespit Davasında Deliller Nelerdir?

Bu davalarda her türlü delil serbestçe değerlendirilebilir:

• Tanık beyanları ,

• Bordrolar ve ücret ödeme belgeleri,

• Banka kayıtları (maaş ödemeleri),

• İşyerine giriş-çıkış kayıtları,

• E-posta, mesajlaşma kayıtları,

• Kamera kayıtları,

• İşverenin tuttuğu defter ve belgeler,

• Kamu kurumlarından gelen yazışmalar (belediye, vergi dairesi, oda kayıtları vb.).

 

Hizmet Tespit Davasının İstisnaları Nelerdir?

• Kendi adına ve hesabına çalışanlar (4/b – Bağ-Kur) için bu dava açılamaz.

• Gerçek bir iş ilişkisi bulunmayan, göstermelik çalışmalar tespit kapsamı dışındadır.

• Yalnızca kısa süreli ve arızi çalışmalar bazı hallerde tespit konusu yapılamayabilir.

Arabuluculuk Şartı Var mıdır?

Hizmet tespit davaları için zorunlu arabuluculuk şartı yoktur çünkü bu davalar tespit niteliğinde olup alacak davası değildir.

 Hak Düşürücü Süreler

• Kural olarak hizmet tespit davası hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır.

Önemli İstisna:

• İşveren tarafından kısmi bildirim yapılmışsa,

• Kurumun çalışmadan haberdar olduğu belgeler mevcutsa,

bazı durumlarda 5 yıllık hak düşürücü süre uygulanmayabilir (Yargıtay içtihatları doğrultusunda somut olaya göre değerlendirilir).

Sigortasız Çalışma Süresi Nasıl Hesaplanır?

Mahkeme;

• Tanık beyanları,

• Belgeler,

• İşin niteliği ve işyerinin faaliyet süresi gibi unsurları birlikte değerlendirerek başlangıç ve bitiş tarihlerini belirler. Tespit edilen süre gün, ay ve yıl olarak SGK kayıtlarına işlenir.

Hizmet Tespitinin Emekliliğe Etkileri Nelerdir?

Hizmet tespit davası sonucunda:

• Sigortalılık başlangıç tarihi geri çekilebilir,

• Prim gün sayısı artar,

• Emeklilik yaşı ve tarihi öne çekilebilir,

• Emekli aylığı daha yüksek bağlanabilir,

• Ölüm ve malullük aylıkları gibi haklar doğabilir.

Kısacası hizmet tespiti doğrudan emeklilik kaderini etkileyen bir davadır.

Hizmet tespit davaları;

• Teknik ve ispatı zor davalardır,

• Hak düşürücü süreler nedeniyle telafisi imkansız sonuçlar doğurabilir,

• Delillerin doğru sunulması ve tanıkların usulüne uygun dinletilmesi gerekir.

Bu nedenle bir avukatla sürecin yürütülmesi hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır.